Οικονομικές καταστάσεις Ανώνυμης Εταιρείας: Σύνταξη, Έλεγχος, Έγκριση και Δημοσίευση

Οικονομικές καταστάσεις Ανώνυμης Εταιρείας: Σύνταξη, Έλεγχος, Έγκριση και Δημοσίευση. Η κατάρτιση και δημοσιοποίηση των οικονομικών καταστάσεων αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις υποχρεώσεις κάθε Ανώνυμης Εταιρείας. Δεν πρόκειται απλώς για τυπική λογιστική διαδικασία είναι ο τρόπος με τον οποίο η εταιρεία αποδίδει λόγο στους μετόχους, στους πιστωτές, στο κράτος και εν γένει στην αγορά. Το νομοθετικό πλαίσιο που τη διέπει σήμερα, κυρίως ο ν. 4308/2014 (Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα), ο ν. 4548/2018 (για τις Α.Ε.) και ο ν. 4449/2017 (για τον υποχρεωτικό έλεγχο) ορίζει με σαφήνεια τα στάδια, τις προθεσμίες και τις υποχρεώσεις όλων των εμπλεκόμενων.

Στάδιο 1ο: Σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων

Με τη λήξη της διαχειριστικής χρήσης, συνήθως στις 31 Δεκεμβρίου αρχίζει η διαδικασία κλεισίματος των βιβλίων. Η λογιστική υπηρεσία προχωρά στην καταγραφή της απογραφής, στις εγγραφές τακτοποίησης και ανακατάταξης, και τελικά στην κατάρτιση των οικονομικών καταστάσεων.

Το περιεχόμενο των οικονομικών καταστάσεων διαφοροποιείται ανάλογα με το μέγεθος της οντότητας, βάσει του ν. 4308/2014:

Μεγάλες οντότητες : συντάσσουν πλήρες σύνολο, που περιλαμβάνει:

- Ισολογισμό (κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης)

- Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσης

- Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων

- Κατάσταση Ταμειακών Ροών

- Προσάρτημα (σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων)

Μεσαίες οντότητες : συντάσσουν τις ίδιες καταστάσεις, εκτός από την Κατάσταση Ταμειακών Ροών, από την οποία απαλλάσσονται τυπικά βάσει ΕΛΠ. Στην πράξη, ωστόσο, πολλές μεσαίες Α.Ε. την καταρτίζουν οικειοθελώς ή κατ' απαίτηση τραπεζών και επενδυτών, καθώς αποτελεί σημαντικό εργαλείο αξιολόγησης της ρευστότητας.

Μικρές οντότητες : έχουν τη δυνατότητα απλοποιημένης κατάρτισης (συνοπτικός Ισολογισμός, Κατάσταση Αποτελεσμάτων και περιορισμένο Προσάρτημα), χωρίς να απαλλάσσονται από τις βασικές υποχρεώσεις διαφάνειας.

Στάδιο 2ο: Υποχρεωτικός έλεγχος από ορκωτό ελεγκτή-λογιστή

Ο νόμιμος έλεγχος είναι υποχρεωτικός για κάθε Α.Ε. που κατά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού της υπερβαίνει τα όρια δύο τουλάχιστον από τα τρία ακόλουθα κριτήρια:

- Σύνολο ενεργητικού: άνω των 4 εκατ. ευρώ

- Καθαρός κύκλος εργασιών: άνω των 8 εκατ. ευρώ

- Μέσος αριθμός εργαζομένων κατά τη διάρκεια της χρήσης: άνω των 50

Ο έλεγχος διενεργείται από ορκωτό ελεγκτή-λογιστή εγγεγραμμένο στο δημόσιο μητρώο της Επιτροπής Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχων (ΕΛΤΕ), η οποία ασκεί εποπτεία επί των ελεγκτών βάσει του ν. 4449/2017. Ο έλεγχος διενεργείται σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) και ολοκληρώνεται με την έκδοση Έκθεσης Ελέγχου. Η γνώμη του ελεγκτή μπορεί να είναι:

- Αδιαφοροποίητη (σύμφωνη) : οι καταστάσεις απεικονίζουν ακριβοδίκαια την οικονομική πραγματικότητα.

- Με επιφύλαξη : υπάρχουν συγκεκριμένα ζητήματα που δεν επηρεάζουν το σύνολο.

- Αρνητική : οι καταστάσεις είναι παραπλανητικές ή αναξιόπιστες.

- Αδυναμία έκφρασης γνώμης : ο ελεγκτής δεν μπόρεσε να αντλήσει επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια.

Η Έκθεση Ελέγχου αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των δημοσιευμένων οικονομικών καταστάσεων.

Στάδιο 3ο: Έγκριση από το Διοικητικό Συμβούλιο και τη Γενική Συνέλευση

Μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου, το Διοικητικό Συμβούλιο εγκρίνει τις οικονομικές καταστάσεις και συντάσσει την Έκθεση Διαχείρισης, η οποία περιλαμβάνει ανάλυση της πορείας της εταιρείας, κινδύνους, σημαντικά γεγονότα μετά τη λήξη της χρήσης και προοπτικές για το μέλλον. Παράλληλα, διατυπώνει πρόταση για την κατανομή των κερδών.

Σύμφωνα με το άρθρο 123 του ν. 4548/2018, οι οικονομικές καταστάσεις, η Έκθεση Διαχείρισης και η Έκθεση Ελέγχου πρέπει να αναρτώνται στον ιστότοπο της εταιρείας τουλάχιστον είκοσι (20) ημέρες πριν από τη συνεδρίαση της ΤΓΣ. Για εταιρείες που δεν διαθέτουν ιστοσελίδα, τα έγγραφα αυτά τίθενται στη διάθεση των μετόχων με άλλα πρόσφορα μέσα, όπως η παροχή τους από τα γραφεία της εταιρείας.

Στη συνέχεια, σύμφωνα με το άρθρο 119 του ν. 4548/2018, η Τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων συνέρχεται υποχρεωτικά εντός εννέα (9) μηνών από τη λήξη της χρήσης. Στην ΤΓΣ:

- Εγκρίνονται οριστικά οι οικονομικές καταστάσεις

- Αποφασίζεται η διανομή μερίσματος ή η κεφαλαιοποίηση κερδών

- Χορηγείται απαλλαγή στα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και στον ελεγκτή

- Εκλέγεται τακτικός και αναπληρωματικός ελεγκτής για την επόμενη χρήση (εφόσον απαιτείται)

Οι αποφάσεις καταγράφονται στο Πρακτικό της ΤΓΣ, το οποίο υπογράφεται από τον Πρόεδρο και τον Γραμματέα της Συνέλευσης.

Στάδιο 4ο: Δημοσίευση στο Γ.Ε.ΜΗ. και αλλού

Εντός τριάντα (30) ημερών από την έγκρισή τους από την ΤΓΣ, οι Α.Ε. υποχρεούνται να υποβάλουν στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) τα ακόλουθα έγγραφα:

- Εγκεκριμένες οικονομικές καταστάσεις

- Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου

- Έκθεση Ελέγχου ορκωτού ελεγκτή (εφόσον απαιτείται)

- Πρακτικό Τακτικής Γενικής Συνέλευσης

Η καταχώρηση γίνεται ηλεκτρονικά μέσω της πύλης του Γ.Ε.ΜΗ. και ακολουθεί η ανακοίνωση της καταχώρησης στο Ηλεκτρονικό Μητρώο, που έχει αντικαταστήσει την παλαιά δημοσίευση στο ΦΕΚ (βάσει του ν. 4635/2019). Επιπλέον, εταιρείες με ιστοσελίδα υποχρεούνται να αναρτούν τις εγκεκριμένες οικονομικές καταστάσεις και σε αυτήν.

Για τις εισηγμένες Α.Ε. ισχύουν αυστηρότερες και χρονικά στενότερες υποχρεώσεις δημοσιοποίησης, ιδίως βάσει του ν. 3556/2007 (περί διαφάνειας) και του Κανονισμού MAR (596/2014) για την κατάχρηση αγοράς. Συγκεκριμένα, η ετήσια οικονομική έκθεση πρέπει να δημοσιοποιείται εντός τεσσάρων (4) μηνών από τη λήξη της χρήσης προθεσμία που αφορά την ανακοίνωση και δημοσιοποίηση, ενώ η έγκριση από την ΤΓΣ εξακολουθεί να γίνεται εντός εννέα (9) μηνών βάσει του ν. 4548/2018.

Συνέπειες μη συμμόρφωσης

Η παράλειψη ή καθυστέρηση στην εκπλήρωση των παραπάνω υποχρεώσεων συνεπάγεται:

- Διοικητικές κυρώσεις από το Γ.Ε.ΜΗ. (πρόστιμα κ.λπ.)

- Ενδεχόμενη αστική ευθύνη των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου απέναντι στους μετόχους και τρίτους

- Ποινικές ευθύνες σε περιπτώσεις σκόπιμης παραποίησης στοιχείων ή ψευδών δηλώσεων

Η διαδικασία σύνταξης, ελέγχου, έγκρισης και δημοσίευσης των οικονομικών καταστάσεων μιας Α.Ε. δεν είναι απλώς τυπική υποχρέωση είναι ο θεσμικός μηχανισμός που διασφαλίζει τη διαφάνεια, την εμπιστοσύνη και την ορθή λειτουργία της αγοράς. Η τήρηση των προθεσμιών και η ποιότητα των καταρτισμένων καταστάσεων αντικατοπτρίζουν την εταιρική διακυβέρνηση και αξιοπιστία κάθε εταιρείας απέναντι σε μετόχους, επενδυτές και ρυθμιστικές αρχές.