9 χρηματοοικονομικοί δείκτες που λένε περισσότερα από το EBITDA

Γιατί το EBITDA δεν αρκεί

Το EBITDA δείχνει πόσο κερδοφόρα φαίνεται μια επιχείρηση, όχι πόσα μετρητά της μένουν. Βρίσκεται πάνω από τους τόκους, τους φόρους, τις αποσβέσεις και κάθε υποχρέωση δανείου, και αγνοεί εντελώς το κεφάλαιο κίνησης και τις επενδύσεις.

Μια εταιρεία μπορεί να εμφανίζει αυξανόμενο EBITDA και ταυτόχρονα να ξεμένει από ρευστότητα. Οι πελάτες πληρώνουν αργά, τα αποθέματα φουσκώνουν, ο εξοπλισμός θέλει αντικατάσταση και οι δόσεις των δανείων τρέχουν. Τίποτα από αυτά δεν φαίνεται στο EBITDA.

Ταμειακή παραγωγή: πόσα μετρητά βγάζει πραγματικά η επιχείρηση

1. Λειτουργικές ταμειακές ροές (Operating Cash Flow). Είναι τα μετρητά που παράγει η βασική δραστηριότητα αφού ληφθούν υπόψη οι μεταβολές του κεφαλαίου κίνησης. Το EBITDA αγνοεί τα μετρητά που είναι παγιδευμένα σε απαιτήσεις και αποθέματα. Αν οι πωλήσεις αυξάνονται με πίστωση 90 ημερών, το EBITDA ανεβαίνει αμέσως, ενώ τα χρήματα έρχονται τρεις μήνες αργότερα.

2. Πραγματική ελεύθερη ταμειακή ροή (Real Free Cash Flow). Είναι η ελεύθερη ταμειακή ροή μετά και από τις υποχρεωτικές αποπληρωμές κεφαλαίου των δανείων. Η κλασική ελεύθερη ταμειακή ροή αφαιρεί μόνο τις επενδύσεις. Για μια δανεισμένη επιχείρηση, όμως, τα χρεολύσια δεν είναι προαιρετικά. Αυτό που μένει μετά από αυτά είναι το ποσό που μπορεί πράγματι να διατεθεί σε μερίσματα, ανάπτυξη ή απόθεμα ασφαλείας.

9. Περιθώριο ταμειακών ροών (Cash Flow Margin). Είναι το ποσοστό κάθε ευρώ εσόδων που μετατρέπεται σε λειτουργικά μετρητά. Το περιθώριο EBITDA μπορεί να ανεβαίνει ενώ η μετατροπή σε μετρητά διαβρώνεται από κάτω. Όταν οι δύο δείκτες αποκλίνουν σταθερά, η διαφορά κρύβεται συνήθως στο κεφάλαιο κίνησης ή σε έσοδα που έχουν αναγνωριστεί λογιστικά αλλά δεν έχουν εισπραχθεί.

Κεφάλαιο κίνησης: πού κολλάνε τα μετρητά

3. Κύκλος ταμειακής μετατροπής (Cash Conversion Cycle). Είναι οι ημέρες που μεσολαβούν από την πληρωμή των προμηθευτών μέχρι την είσπραξη από τους πελάτες. Το EBITDA είναι ίδιο είτε τα μετρητά επιστρέφουν σε 30 ημέρες είτε σε 120. Η διαφορά των 90 ημερών, όμως, πρέπει να χρηματοδοτηθεί από κάπου: ίδια κεφάλαια ή τραπεζικό δανεισμό με κόστος.

4. Καθαρό κεφάλαιο κίνησης (Net Working Capital). Είναι τα λειτουργικά κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού μείον τις λειτουργικές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις. Ένα αυξανόμενο EBITDA μπορεί να κρύβει κεφάλαιο κίνησης που στραγγίζει αθόρυβα τη ρευστότητα. Η ανάπτυξη συνήθως απαιτεί περισσότερα αποθέματα και περισσότερες απαιτήσεις, άρα μια επιχείρηση μπορεί να «μεγαλώσει μέχρι να χρεοκοπήσει» αν δεν παρακολουθεί αυτό το μέγεθος ως ποσοστό των πωλήσεων.

Επενδύσεις και απόδοση: τι κοστίζει να παραχθούν τα κέρδη

5. Ένταση κεφαλαιουχικών δαπανών (Capex Intensity). Είναι οι κεφαλαιουχικές δαπάνες που χρειάζονται για να συντηρηθεί και να αναπτυχθεί η πάγια βάση, συνήθως ως ποσοστό των εσόδων. Το EBITDA προσθέτει πίσω τις αποσβέσεις και συμπεριφέρεται σαν η επανεπένδυση να είναι δωρεάν. Δύο εταιρείες με ίδιο EBITDA δεν αξίζουν το ίδιο, αν η μία πρέπει να επανεπενδύει το μισό του κάθε χρόνο για να μείνει στη θέση της.

6. Απόδοση επενδεδυμένων κεφαλαίων (Return on Invested Capital, ROIC). Είναι το λειτουργικό κέρδος μετά από φόρους προς το κεφάλαιο που έχει τοποθετηθεί στην επιχείρηση. Το EBITDA μετρά τα κέρδη χωρίς να ρωτά πόσο κεφάλαιο χρειάστηκε για να παραχθούν. Αν το ROIC είναι χαμηλότερο από το κόστος κεφαλαίου, η ανάπτυξη καταστρέφει αξία, όσο κι αν μεγαλώνει το EBITDA.

Χρέος και περιθώρια: αντέχει η επιχείρηση τις υποχρεώσεις της;

7. Κάλυψη εξυπηρέτησης χρέους (Debt Service Coverage). Είναι τα διαθέσιμα μετρητά προς τις προγραμματισμένες πληρωμές κεφαλαίου και τόκων. Το EBITDA κολακεύει την κάλυψη, γιατί παραλείπει ακριβώς τις υποχρεώσεις πάνω από τις οποίες βρίσκεται. Ένας δείκτης κάτω από 1,0 σημαίνει ότι οι δόσεις πληρώνονται από αποθεματικά ή νέο δανεισμό. Οι τράπεζες ζητούν συνήθως ένα περιθώριο ασφαλείας πάνω από τη μονάδα, που ορίζεται στους όρους κάθε δανειακής σύμβασης.

8. Τάση μικτού περιθωρίου (Gross Margin Trend). Είναι η κατεύθυνση που παίρνουν τα οικονομικά ανά μονάδα προϊόντος καθώς η επιχείρηση μεγαλώνει. Το EBITDA μπορεί να αυξάνεται λόγω όγκου ενώ το μικτό περιθώριο συμπιέζεται σταθερά από εκπτώσεις, ακριβότερες πρώτες ύλες ή αλλαγή στο μείγμα προϊόντων. Σημασία έχει η τάση σε διαδοχικές περιόδους, όχι η τιμή ενός μεμονωμένου μήνα.

Οι 9 δείκτες με μια ματιά

Οι τύποι είναι οι συνήθεις ορισμοί της πρακτικής. Το infographic δίνει μόνο την περιγραφή κάθε δείκτη, όχι τον τύπο.

Πώς διαβάζονται μαζί

Κανένας από τους εννέα δείκτες δεν αντικαθιστά μόνος του το EBITDA. Μαζί απαντούν σε τέσσερα ερωτήματα που εκείνο αφήνει ανοιχτά:

1. Γίνονται τα κέρδη μετρητά; Συγκρίνετε το περιθώριο EBITDA με το περιθώριο ταμειακών ροών. Αν το πρώτο ανεβαίνει και το δεύτερο πέφτει, ελέγξτε τον κύκλο ταμειακής μετατροπής και το κεφάλαιο κίνησης.

2. Πόσα μετρητά μένουν μετά τις υποχρεώσεις; Η πραγματική ελεύθερη ταμειακή ροή και η κάλυψη εξυπηρέτησης χρέους δείχνουν αν η επιχείρηση αντέχει το χρέος της χωρίς νέο δανεισμό.

3. Τι κοστίζει η διατήρηση των κερδών; Η ένταση κεφαλαιουχικών δαπανών και το ROIC δείχνουν αν τα κέρδη δικαιολογούν το κεφάλαιο που δεσμεύουν.

4. Είναι υγιής η ανάπτυξη; Η τάση του μικτού περιθωρίου δείχνει αν κάθε επιπλέον πώληση αφήνει περισσότερα ή λιγότερα από την προηγούμενη.

   
   

Το EBITDA παραμένει χρήσιμο για συγκρίσεις λειτουργικής κερδοφορίας μεταξύ εταιρειών με διαφορετική κεφαλαιακή διάρθρωση. Δεν είναι όμως μετρητά, και οι αποφάσεις για δανεισμό, μερίσματα και επενδύσεις παίρνονται με μετρητά.