Η Λογιστική Διαχείριση στη Βιομηχανική Επιχείρηση

Η Λογιστική Διαχείριση στη Βιομηχανική Επιχείρηση

Η λογιστική μιας βιομηχανικής επιχείρησης επικεντρώνεται κυρίως στη διαχείριση και την αποτίμηση των αποθεμάτων, καθώς και στον ακριβή προσδιορισμό του κόστους πωληθέντων. Τα αποθέματα αποτελούν το κυρίαρχο περιουσιακό στοιχείο στον ισολογισμό και κάθε απόκλιση στην αποτίμησή τους επηρεάζει άμεσα το τελικό αποτέλεσμα χρήσης.

Σε αντίθεση με τις εμπορικές επιχειρήσεις, η βιομηχανική λογιστική είναι πιο σύνθετη, καθώς τα αποθέματα δεν παραμένουν σταθερά αλλά μετασχηματίζονται διαρκώς κατά τη διαδικασία παραγωγής.

1. Η Ροή των Αποθεμάτων και οι Μέθοδοι Αποτίμησης

Σε μια βιομηχανική επιχείρηση διακρίνονται τρία βασικά στάδια αποθεμάτων: οι Πρώτες Ύλες, τα Ημιτελή Προϊόντα (Παραγωγή σε Εξέλιξη – Production in Progress) και τα Έτοιμα Προϊόντα.

Για την αποτίμηση των αποθεμάτων χρησιμοποιούνται διάφορες μέθοδοι. Η μέθοδος FIFO (First-In, First-Out) θεωρεί ότι τα πρώτα υλικά που εισέρχονται στην αποθήκη είναι και τα πρώτα που καταναλώνονται. Η μέθοδος του Μέσου Σταθμικού Κόστους, που είναι η συνηθέστερη στην Ελλάδα, εξομαλύνει τις διακυμάνσεις των τιμών αγοράς. Τέλος, το Πρότυπο Κόστος (Standard Costing) αποτελεί μια προϋπολογιστική μέθοδο, χρήσιμη για τον έλεγχο των αποκλίσεων μεταξύ πραγματικού και αναμενόμενου κόστους.

Σημειώνεται ότι η μέθοδος LIFO (Last-In, First-Out), αν και αναφέρεται στη θεωρία, δεν επιτρέπεται στην πράξη από τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (IFRS) ούτε από τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα (ΕΛΠ).

2. Επιβάρυνση με Γενικά Βιομηχανικά Έξοδα (ΓΒΕ)

Πέρα από το άμεσο κόστος παραγωγής, δηλαδή τα άμεσα υλικά και τα άμεσα εργατικά, τα προϊόντα επιβαρύνονται και με έμμεσα κόστη, γνωστά ως Γενικά Βιομηχανικά Έξοδα. Σε αυτά περιλαμβάνονται δαπάνες όπως το ηλεκτρικό ρεύμα, τα ενοίκια του εργοστασίου και τα έξοδα συντήρησης του εξοπλισμού.

Σύμφωνα με την αρχή της κανονικότητας, στα αποθέματα επιμερίζονται μόνο τα σταθερά έξοδα που αντιστοιχούν στη φυσιολογική παραγωγική δυναμικότητα της επιχείρησης. Σε περίπτωση υπολειτουργίας του εργοστασίου, το κόστος της αδράνειας δεν προσαυξάνει το κόστος των προϊόντων αλλά καταχωρείται απευθείας ως έξοδο της περιόδου.

3. Αποτίμηση Αποθεμάτων στο Τέλος της Χρήσης

Στο τέλος κάθε λογιστικής περιόδου εφαρμόζεται η αρχή της συντηρητικότητας. Η επιχείρηση συγκρίνει το κόστος κτήσης των αποθεμάτων με την Καθαρή Ρευστοποιήσιμη Αξία, δηλαδή την εκτιμώμενη τιμή πώλησης μειωμένη κατά τα έξοδα πώλησης.

Εάν η Καθαρή Ρευστοποιήσιμη Αξία είναι χαμηλότερη από το κόστος κτήσης, το απόθεμα υποτιμάται και η ζημία αναγνωρίζεται άμεσα στα αποτελέσματα χρήσης.

4. Κόστος Πωληθέντων και Απώλειες

Το κόστος πωληθέντων υπολογίζεται με τον τύπο:

Κόστος Πωληθέντων = Αρχικό Απόθεμα + Αγορές ή Κόστος Παραγωγής − Τελικό Απόθεμα

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο διαχωρισμός των φυσιολογικών φύρων, οι οποίες ενσωματώνονται στο κόστος παραγωγής, από τις ασυνήθιστες απώλειες ή τα κατεστραμμένα προϊόντα. Οι τελευταίες καταχωρούνται ως έξοδα περιόδου, ώστε να μην αλλοιώνεται το πραγματικό κόστος παραγωγής.

5. Συστήματα Παρακολούθησης Αποθεμάτων

Η διαρκής απογραφή αποτελεί την πλέον αξιόπιστη μέθοδο παρακολούθησης, καθώς κάθε κίνηση αποθέματος (π.χ. μέσω barcode scanning) ενημερώνει σε πραγματικό χρόνο το λογιστικό σύστημα ή το ERP της επιχείρησης. Με τον τρόπο αυτό διευκολύνεται ο έλεγχος ελλείψεων και κλοπών.

Αντίθετα, η περιοδική απογραφή είναι μια απλούστερη μέθοδος, όπου το κόστος προσδιορίζεται μόνο στο τέλος της χρήσης μέσω φυσικής καταμέτρησης. Ωστόσο, υστερεί σε πληροφόρηση κατά τη διάρκεια του έτους.

6. Σύγχρονες Τάσεις – Just In Time (JIT)

Πολλές σύγχρονες βιομηχανικές επιχειρήσεις υιοθετούν τη φιλοσοφία Just In Time (JIT) με στόχο τη μείωση του κόστους και της γραφειοκρατίας. Μέσω της μείωσης των επιπέδων αποθεμάτων και της στενής συνεργασίας με τους προμηθευτές, η επιχείρηση απελευθερώνει κεφάλαια κίνησης και περιορίζει τον κίνδυνο απαξίωσης των προϊόντων.